Szkolenie podyplomowe
PROGRAM SPECJALIZACJI W BALNEOLOGII I MEDYCYNY FIZYKALNEJ

Kto może ubiegać się o rozpoczęcie specjalizacji ?

W balneoklimatologii i medycynie fizykalnej mogą specjalizować się lekarze posiadający specjalizacje II stopnia w chirurgii ogólnej, chorobach wewnętrznych, dermatologii i wenerologii, medycynie ogólnej, neurologii, neurologii dziecięcej, neurochirurgii, okulistyce, ortopedii i traumatologii, otolaryngologii dziecięcej, pediatrii położnictwie i ginekologii, rehabilitacji medycznej, reumatologii, reumatologii dziecięcej, uzyskaną na podstawie poprzednich przepisów lub posiadający tytuł specjalisty w : chirurgii ogólnej, chorobach wewnętrznych, dermatologii i wenerologii, neurologii, neurochirurgii, okulistyce, ortopedii i traumatologii narządu ruchu, otolaryngologii, pediatrii, położnictwie i ginekologii oraz rehabilitacji medycznej uzyskany na podstawie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 25.03.1999r.

Cel studiów specjalizacyjnych

Kształcenie w dziedzinie balneologii i medycyny fizykalnej ma na celu pogłębienie wiedzy teoretycznej i praktycznej w posiadanej specjalizacji klinicznej, nabycie nowych wiadomości ogólnych i szczegółowych oraz umiejętności z zakresu balneologii i medycyny fizykalnej a także zastosowania klinicznego metod balneofizykalnych w chorobach przewlekłych. Uzyskanie specjalizacji w balneoklimatologii i medycynie fizykalnej upoważnia do pracy w zakładach lecznictwa uzdrowiskowego ZOZ, gabinetach balneologicznych, gabinetach fizjoterapii, zakładach rehabilitacji i fizjoterapii oraz zajmowania stanowisk: osdynatorów, kierowników klinik balneologii i medycyny fizykalnej i kierowników zakładów i zespołów opieki zdrowotnej lecznictwa uzdrowiskowego , kierowników zakładów fizykoterapii, rehabilitacji i fizjoterapii, lekarzy naczelnych uzdrowisk, kierowników wydziałów lecznictwa uzdrowiskowego regionalnych kas chorych, konsultantów kas chorych w dziedzinie balneologii i innych stanowisk w których wymagana i potrzebna jest wiedza z balneologii i medycyny fizykalnej .

Wymagana wiedza.

Lekarz po ukończeniu specjalizacji powinien wykazać się znajomością :

• podstaw fizyki, biofizyki, fizjologii mających zastosowanie w balneologii i medycynie fizykalnej
• bodźców leczniczych stosowanych w lecznictwie, mechanizmem ich działania na ustrój , reakcji miejscowych i ogólnych , reakcji na pojedyncze bodźce i serie bodźców
• fazowego przebiegu reakcji adaptacyjnych zachodzących pod wpływem bodźców leczniczych u chorych poddanych leczeniu
• podstawy immunologii klinicznej w aspekcie uzdrowiskowym
• podstawowych mechanizmów działania metod leczniczych i profilaktycznych stosowanych w balneologii i medycynie fizykalnej
• podstaw teoretycznych elektrofizjologii i elektrodiagnostyki podstawowych kierunków lecznictwa uzdrowiskowego
• profili leczniczych poszczególnych uzdrowisk
• wskazań i przeciwwskazań do leczenia uzdrowiskowego
• zasad profilaktyki uzdrowiskowej
• zasad organizacji zakładów lecznictwa uzdrowiskowego, zakładów i gabinetów fizykoterapii i fizjoterapii
• przepisów prawnych i zasad BHP w lecznictwie uzdrowiskowym i fizykalnym
• zasad kierowania i kwalifikowania do leczenia uzdrowiskowego
• podstaw balneochemii a w tym :właściwości chemiczne i biochemiczne wód leczniczych , klasyfikacja wód mineralnych i leczniczych ,chemizm wód leczniczych , mikrobiologia wód leczniczych , właściwości fizyczne i chemiczne peloidów, klasyfikacja peloidów, mikrobiologia borowin, występowanie i typy złóż borowinowych
• podstaw higieny uzdrowiskowej
• podstaw geologii uzdrowiskowej a w tym : geneza powstawania złóż wód mineralnych i peloidów , zasoby naturalne uzdrowisk w Polsce, ochrona złóż leczniczych
• zasad ochrony środowiska uzdrowiskowego
• zasady komputerowania programu planowania zabiegów balneofizykalnych podstaw balneotechniki
• cele i zadania Narodowego Programu Zdrowia udział ,lecznictwa uzdrowiskowego w poprawie zdrowotności naszego społeczeństwa

Wymagane umiejętności praktyczne.

Oczekuje się , że po ukończeniu specjalizacji lekarz wykaże się przedstawionymi poniżej umiejętnościami praktycznymi.

• Ogólne zasady stosowania zabiegów balneofizykalnych , dawkowanie, parametry wskazania i przeciwwskazania lecznicze
• Umiejętność kojarzenia różnych metod leczniczych w formie programów
• Podstawowe metody diagnostyczne stosowane w balneologii i medycynie fizykalnej
• Podstawowe testy czynnościowe w zakresie oceny układu krążenia , oddychania i układu ruchu
• Balneoterapia – podstawowe rodzaje zabiegów , dawkowanie , technika wykonywania ,wskazania i przeciwwskazania lecznicze
• Peloidoterapia – rodzaje zabiegów leczniczych z borowiny i produktów borowinowych , dawkowanie technika wykonywania zabiegów, wskazania i przeciwwskazania lecznicze
• Hydroterapia : podstawowe rodzaje zabiegów w tym zabiegi metodą Kneippa, metody dawkowania , technika wykonywania , wskazania i przeciwwskazania lecznicze
• Kinezyterapia : zmiany zachodzące pod wpływem ćwiczeń fizycznych w układzie ruchu, krążenie, oddechowego, wysiłkowe zmiany metaboliczne i endokrynologiczne , klasyfikacja ćwiczeń fizycznych ,zastosowanie ćwiczeń fizycznych w chorobach przewlekłych w celach leczniczych , rehabilitacyjnych profilaktycznych
• Testy wysiłkowe oceniające siłę mięśniową , zasady badania układu ruchu , anatomia funkcjonalna układu nerwowo – mięśniowego
• Masaż leczniczy : działanie lecznicze masażu klasycznego, segmentarnego, synkardialnego ; zastosowanie lecznicze masażu klasycznego, podwodnego, wibracyjnego, przeciwwskazania lecznicze
• Inhalacje : klasyfikacja aerozoli, widmo rozproszania , sposoby wytwarzania aerozoli leczniczych, zastosowanie wód leczniczych i leków do inhalacji
• Aerozole o specjalnych właściwościach , inhalacje naturalne
• Aklimatyzacja , adaptacja , choroby i objawy meteorotropowe, zasady talossoterapii
• Edukacja zdrowotna : programy edukacyjne ogólne i szczegółowe realizowane w warunkach uzdrowiskowych
• Prąd stały w lecznictwie fizykalnym :wpływ na organizm , zjawiska elektrochemiczne , elektrokinetyczne, elektrotermiczne. Rodzaje zabiegów leczniczych z użyciem prądu stałego , zastosowanie lecznicze, przeciwwskazania
• Prądy impulsowe małej częstotliwości : rodzaje zabiegów , mechanizm działania leczniczego, dawkowanie , zastosowanie lecznicze
• Zasady elektrostymulacji : rodzaje zabiegów, zastosowanie lecznicze
• Prądy średniej częstotliwości : mechanizm działania leczniczego, dawkowanie , zastosowanie lecznicze, przeciwwskazania
• Prądy wielkiej częstotliwości : mechanizm działania , rodzaje zabiegów, zasady dawkowania , wskazania i przeciwwskazania
• Magnetoterapia ( impulsowe pole magnetyczne małej mocy ), mechanizm biologicznego działania ,zastosowanie lecznicze, dawkowanie i metody stosowania, przeciwwskazania
• Ultradźwięki: działanie lecznicze, wskazania i przeciwwskazania, dawkowanie i sposoby stosowania
• Światłolecznictwo : promieniowanie ultrafioletowe, widzialne i podczerwone mechanizm biologicznego działania, zastosowanie w lecznictwie, profilaktyce i diagnostyce
• Laseroterapia : działanie biologiczne rodzaje aparatów, parametry , metody lecznicze, zastosowanie lecznicze, przeciwwskazania
• Podstawowe metody fotodynamiczne w medycynie fizykalnej, ich zastosowanie w lecznictwie i diagnostyce
• Helioterapia, wskazania i przeciwwskazania lecznicze
• Ciepłolecznictwo: parafinoterapia, sauna , zabiegi wodne hypertemalne zastosowanie lecznicze , dawkowanie, mechanizmy termoregulacji ustrojowej
• Krioterapia : działania subzimna na ustrój, rodzaje zabiegów krioterapeutycznych , wskazania lecznicze i przeciwwskazania dawkowanie
• Dieta : podstawy racjonalnego żywienia ,zasady diety cukrzycowej przeciwmiażdżycowej , niskokalorycznej
• Psychoterapia : podstawowe metody psychoterapeutyczne mające zastosowanie w lecznictwie uzdrowiskowym
• Fitoterapia : podstawy ziołolecznictwa i zastosowanie w wybranych chorobach
• Zastosowanie praktyczne metod balneologicznych, hydroterapeutycznych kinezyterapeutycznych i fizykoterapeutycznych w następujących chorobach przewlekłych : układu krążenia, układu oddechowego, układu trawienia, skóry , kobiecych, zaburzeń trawienia i endokrynologicznych , zasad stosowania hormonalnej terapii zastępczej, układu nerwowego, chorób ortopedyczno – urazowych , reumatycznych , układu moczowego, krwi i układu krwiotwórczego, zawodowych, wieku rozwojowego
• Aparatura i urządzenia stosowane w lecznictwie uzdrowiskowym i fizykalnym a w tym zasady działania : aparatów inhalacyjnych, urządzeń do masażu podwodnego i wirowego oraz hydroterapii , urządzeń do przygotowania zabiegów borowinowych , aparatów do krioterapii , aparatów do laseroterapii i magnetoterapii , elektroterapii oraz światłolecznictwa, urządzeń do klimatoterapii,
• Stosowania testów diagnostycznych : hydrodiagnostycznych elektrodiagnostycznych, kinetyzydiagnostycznych

Formy zdobywania wiedzy i umiejętności praktycznych.

Kursy

Kurs wprowadzający.

„ Podstawy teoretyczne i praktyczne balneologii i medycyny fizykalnej” Kurs organizowany w pierwszym roku kształcenia w Katedrze Balneologii A,M. w Bydgoszczy. Czas trwania kursu 3 tygodnie ( 130 godzin)

Kurs doskonalący

„ Podstawy kliniczne balneologii i medycyny fizykalnej „ Kurs organizowany w drugim roku kształcenia w Katedrze i Klinice Balneologii A.M. Bydgoszcz

czas trwania kursu :2 tygodnie ( 100 godzin)

Formy samokształcenia

Studiowanie piśmiennictwa

Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do poznawania wiedzy w zakresie balneologii i medycyny fizykalnej na podstawie bieżącego piśmiennictwa krajowego i zagranicznego. Systematycznie powinien korzystać z ( prenumerata ) czasopisma „ Balneologia „ i innych pokrewnych czasopism.

Udział w życiu towarzystw lekarskich.

W ciągu całego okresu specjalizacyjnego lekarz powinien brać udział w konferencjach , sympozjach i zjazdach, szkoleniach w ramach Polskiego Towarzystwa Balneologii i medycyny Fizykalnej.

Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do wygłoszenia referatu na posiedzeniu koła Polskiego Towarzystwa balneologii i Medycyny Fizykalnej.

Kształcenie w miejscu pracy.

W ciągu całego roku specjalizacji udział w konsultacjach, obchodach lekarskich .

Przygotowanie publikacji.

Opublikowanie w czasopiśmie medycznym lub przygotowanie pracy poglądowej lub kazuistycznej o tematyce uzdrowiskowej lub fizykalnej.

Staże kierunkowe :

Staż kliniczny 1 miesięczny

Odbywa się w Katedrze i Klinice Balneologii lub wytypowanym przez Krajowego Konsultanta zakładzie lecznictwa uzdrowiskowego. W czasie stażu klinicznego specjalizujący się powinien nabyć umiejętności monitorowania leczenia , kojarzenia metod leczniczych , umiejętności praktycznych stosowania zabiegów balneologicznych, fizykoterapeutycznych

Staż fizykoterapeutyczny

Kształcenie w wykonywaniu zabiegów i procedur medycznych
Wykaz zabiegów procedur medycznych, w których specjalizujący się lekarz ma obowiązek uczestniczyć :

• kinezyterapia ogólna i indywidualna
• krioterapia ogólna i miejscowa
• termoterapia ogólna
• specjalistyczne zabiegi balneologiczne w ginekologii ,
• specjalistyczne zabiegi balneologiczne urologii i proktologii

Wykaz procedur i zabiegów medycznych ,które specjalizujący musi wykonać:

• zabiegi balneologiczne ( okłady borowinowe częściowe i całkowite, kąpiele mineralne , kąpiele elektryczno-wodne)
• inhalacje z wód mineralnych i preparatów naturalnych
• zabiegi wodolecznicze
• zabiegi ultradźwiękowe
• zabiegi światłolecznicze i laseroterapii
• zabiegi elektrolecznicze i magnetoterapii
• zabiegi hypertemalne
• zabiegi krioterapeutyczne

Pełnienie dyżurów lekarskich.

Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do odbycia przynajmniej 3 dyżurów w szpitalu uzdrowiskowym.

Czas trwania specjalizacji

Specjalizacja w balneoklimatologii i medycynie fizykalnej trwa 2 lata

Metody oceny wiedzy i umiejętności praktycznych

Kolokwia

Specjalizujący się lekarz zobowiązany jest do złożenia niżej wymienionych kolokwiów.

• Kolokwium z zakresu podstawowych bodźców leczniczych, działania leczniczego, sposobów dawkowania i monitorowania leczenia
• Kolokwium z balneoterapii i peloidoterapii
• Kolokwium z hydroterapii i kinezyterapii
• Kolokwium z podstaw bioklimatologii uzdrowiskowej i ochrony środowiska
• Kolokwium z elektrolecznictwa
• Kolokwium z światłolecznictwa
• Kolokwium z termoterapii
• Kolokwium z balneochemii : klasyfikacja wód mineralnych i peloidów
• Kolokwium z balneofizykoterapii w chorobach układu krążenia i oddechowego
• Kolokwium z balneofizykoterapii w chorobach gastroenterologicznych i metabolicznych
• Kolokwium z balneofizykoterapii w chorobach skóry i ginekologicznych
• Kolokwium z balneofizykoterapii w chorobach układu ruchu
• Kolokwium z prawa medycznego
• Kolokwium z promocji zdrowia

Sprawdziany umiejętności praktycznych.

Zaliczenie sprawdzianów umiejętności praktycznych.

Sprawdzian umiejętności praktycznych po zakończeniu stażu z techniki wykonywania zabiegów fizykoterapeutycznych.

Ocena przygotowanej publikacji.

Ocena przez kierownika specjalizacji przygotowanej lub opublikowanej w czasopiśmie medycznym pracy poglądowej lub kazuistycznej o tematyce uzdrowiskowej lub fizykalnej.

Znajomość języków obcych

Oczekuje się, że specjalizujący się lekarz wykaże się praktyczną znajomością przynajmniej jednego z języków: angielskiego , francuskiego lub niemieckiego.

Postępowanie kwalifikacyjne

Postępowanie kwalifikacyjne przeprowadza komisja kwalifikacyjna d.s specjalizacji w skład , której wchodzą :

• konsultant regionalny w dziedzinie balneoklimatologii i medycyny fizykalnej
• przedstawiciel Polskiego Towarzystwa balneologii i Medycyny Fizykalnej
• przedstawiciel okręgowej rady lekarskiej
• przedstawiciel akademii medycznej z właściwego regionu

Komisja ocenia wnioski pod względem formalnym i ustala listę lekarzy, którzy uzyskają zgodę na rozpoczęcie specjalizacji. W przypadku postępowania konkursowego ( jeżeli specjalizacja ma być realizowana w ramach rezydentury lub gdy liczba kandydatów przekracza liczbę przewidzianych miejsc edukacyjnych ) organizowany jest egzamin testowy a następnie komisja przeprowadza rozmowy kwalifikacyjne. Jeżeli do konkursu przystępuje duża liczba lekarzy powoływane są zespoły podległe komisji. Egzamin testowy opracowany przez Krajową radę Egzaminów Lekarskich organizuje i przeprowadza kierownik wojewódzkiego ośrodka metodyczno – organizacyjnego. Proponowana tematyka pytań testowych : biofizyka-fizyczne podstawy zabiegów fizykalnych, podstawowe prawa fizyczne, fizjologia – wybrane zagadnienia z fizjologii, biologiczne podstawy zabiegów fizykalnych, chemia – wybrane zagadnienia z chemii nieorganicznej. Proponowana tematyka rozmowy kwalifikacyjnej: wskazania do leczenia balneologicznego i fizykalnego w przewlekłych chorobach wewnętrznych. Komisja kwalifikacyjna d.s specjalizacji w oparciu o wyniki testu i rozmowy kwalifikacyjnej ustala listę rankingową do wypełnienia miejsc edukacyjnych.

Warunki kwalifikacji jednostek organizacyjnych do prowadzenia specjalizacji Specjalizacja może być prowadzona w jednostkach organizacyjnych ochrony zdrowia uprawnionych do prowadzenia tego typu specjalizacji, jeżeli spełniają one warunki:

• zakład opieki zdrowotnej ( szpital uzdrowiskowy, sanatorium uzdrowiskowe, zakład fizykoterapii czy fizjoterapii ) prowadzi jako podstawową działalność usługowo- leczniczą w zakresie balneologii i medycyny fizykalnej
• zatrudnia w oddziale specjalistów z balneologii i medycyny fizykalnej
• zakład posiada sprzęt i aparaturę medyczną w pełnym zakresie, pozwalającą na realizację programu specjalizacyjnego
• zakład posiada warunki niezbędne do prowadzenia działalności dydaktycznej