Balneologia Polska 3/2008

REHABILITACJA PACJENTÓW Z NIEWYDOLNOŚCIĄ SERCA WYZWANIEM XXI WIEKU
Ewa Piotrowicz

Streszczenie
Niewydolność serca jest złożonym procesem patofizjologicznym, w którym na skutek upośledzenia funkcji serca dochodzi do zaburzeń hemodynamicznych, metabolicznych
i uruchomienia aktywacji neurohormonalnej prowadzących początkowo do względnej kompensacji objawów, a w efekcie końcowym do rozwoju mechanizmów błędnego koła i nieodwracalnego postępu choroby. Działania terapeutyczne polegają w głównej mierze na leczeniu objawowym, spowolnieniu postępu choroby, poprawie jakości i przedłużaniu życia chorych.
W pracy omówiono korzyści płynące z treningu fizycznego u chorych
z niewydolnością serca. Przedstawiono najnowsze doniesienia wyjaśniające patomechanizmy wpływu treningu fizycznego na regulację oddechową, czynność serca, krążenie centralne i obwodowe, metabolizm mięśni szkieletowych, działanie autonomicznego układu nerwowego, funkcję śródbłonka i modulację procesu zapalnego. Udowodniono, że te fizjologiczne przesłanki przekładają się na poprawę jakości życia, zmniejszenie rehospitalizacji oraz poprawę przeżycia w grupie chorych
z niewydolnością serca realizujących program rehabilitacji kardiologicznej. Przedstawiono podstawowe zasady kwalifikacji i realizacji treningu fizycznego u chorych z niewydolnością serca. Zwrócono uwagę na fakt, że kompleksowa rehabilitacja oprócz optymalizacji leczenia i realizacji treningu fizycznego obejmuje również edukację pacjentów, psychoterapię, socjoterapię oraz poradnictwo zawodowe.

Słowa kluczowe : rehabilitacja kardiologiczna, niewydolność serca, trening fizyczny
.................................................................

FIZYKOTERAPIA W SPASTYCZNOŚCI
Aleksandra Luczak-Piechowiak , Bartkowiak , Małgorzata Zgorzalewicz-Stachowiak, Ewa Gajewska

Streszczenie
Spastyczność jest wynikiem uszkodzenia w obrębie górnego neuronu motorycznego (GNM). W obniżeniu wzmożonego napięcia mięśniowego ma zastosowanie leczenie farmakologiczne, neurochirurgiczne oraz ortopedyczne, a także fizjoterapia. Metody fizykoterapeutyczne stosowane u chorych ze spastycznosci to elektroterapia, hydroterapia, magnetoterapia i magnetostymulacja, ciepłolecznictwo oraz krioterapia, a w mniejszym stopniu również światłolecznictwo. Wspólnym celem metod fizykalnych jest obniżenie napięcia mięśniowego, blokada receptorów bólowych, czasowe os3abienie przewodnictwa nerwowego oraz zmniejszenie dopływu impulsacji aferentnej z proprioreceptorów do ośrodkowego układu nerwowego. Zaletą ich jest mała inwazyjność i znikome dzia3ania uboczne. W piśmiennictwie istnieją pojedyncze doniesienia dotycz1ce zastosowania fizykoterapii w spastyczności występującej w przebiegu udaru mózgu, mózgowego porażenia dziecięcego, stwardnienia rozsianego czy też po urazach rdzenia kręgowego. Badania kliniczne prowadzone były na małych grupach chorych, a uzyskane wyniki mają charakter wstępny.

Słowa kluczowe: spastyczność, fizjoterapia, fizykoterapia
...............................................................

STRATEGIE RADZENIA SOBIE Z BÓLEM STAWÓW WŚRÓD CHORYCH Z REUMATOIDALNYM ZAPALENIEM STAWÓW.
Grażyna Bączyk, Włodzimierz Samborski2, Edyta Majchrzak, Piotr Goluśiński

Streszczenie
Wstęp. Chorzy z reumatoidalnym zapaleniem stawów mają problemy z radzeniem sobie. Objawy kliniczne a szczególnie przewlekły ból stawów może oddziaływać na stan emocjonalny i być przyczyną problemów emocjonalnych. Bardzo ważne dla ludzi z reumatoidalnym zapaleniem stawów jest znajomość przebiegu choroby, wsparcie psychiczne ze strony lekarza, psychologa, rodziny i przyjaciół. Wielu ludzi otrzymuje pomoc ze strony grup wsparcia.
Cel. Celem badań była ocena sposobów radzenia sobie z bólem stawów oraz analiza najczęściej wybieranych strategii radzenia sobie z bólem stawów wśród chorych
z reumatoidalnym zapaleniem stawów.
Materiał i metoda. Badaniami objęto 80 chorych w wieku od 23 do 88 lat, którzy przebywali na leczeniu szpitalnym w Oddziale Katedry i Kliniki Fizjoterapii, Reumatologii i Rehabilitacji, w Oddziale Katedry i Kliniki Reumatologiczno-Rehabilitacyjnej i Chorób Wewnętrznych Samodzielnego Szpitala Klinicznego im. W. Degi w Poznaniu oraz w Oddziale Reumatologii ZOZ- Poznań -Stare Miasto im. J. Strusia. Średnia wieku badanych wynosiła 55,99 ±12,46. Wśród badanych było 61 kobiet (76%), średnia wieku kobiet wynosiła 55,46 ± 12,72 i 19 mężczyzn ( 24%), średnia wieku mężczyzn wynosiła 57,68 ±11,44. Średni czas trwania choroby wynosił 9,72 ±8,97.
Do oceny natężenia bólu wykorzystano 10-ciocentymetrową skalę bólu VAS, oceny siły mięśniowej rąk dokonano na podstawie tzw. siły chwytu, oraz za pomocą skali Steinbrockera zakwalifikowano badanych do poszczególnych okresów rozwoju choroby. Skala depresji Becka umożliwiła opisać stan emocjonalny badanych. Do analizy strategii radzenia sobie z bólem wykorzystano polską wersję skali -The Pain Coping Questionnaire (PCSQ).
Wnioski. Najczęściej wybieraną strategią była strategia poznawcza: pokładanie nadziei/ modlenie się. Wybór danej strategii radzenia sobie korelował ze stanem emocjonalnym oraz natężeniem bólu stawowego.

Słowa kluczowe: radzenie sobie, strategie, ból stawowy, reumatoidalne zapalenie staw

.........................................................................

WPŁYW STANU FUNKCJONALNEGO OSÓB PO URAZIE RDZENIA KRĘGOWEGO (URK) NA ZDOLNOŚĆ WYKONYWANIA CZYNNOŚCI DNIA CODZIENNEGO
Grzegorz Srokowski, Irena Bułatowicz, Waldemar Kuczma, Monika Kuczma, Jonna Dawidziuk, Magdalena Hagner

Streszczenie
W wyniku urazu rdzenia kręgowego (URK) życie ulega dramatycznej zmianie. Jednym z wielu skutków urazu jest konieczność poddania się kompleksowej rehabilitacji, której celem powinno być dążenie do wykształcenia sprawności pozwalającej na jak największą życiową niezależność.
Cel i metoda: Celem pracy było zbadanie zależności między zdolnością do wykonywania czynności życia codziennego a stanem funkcjonalnym osób po URK. Grupę 30 osób, uczestników obozów Aktywnej Rehabilitacji zbadano za pomocą testów klinicznego i funkcjonalnego.
Wyniki: Przeprowadzone badania pozwoliły stwierdzić, że stan kliniczny warunkuje, lecz nie determinuje możliwości lokomocyjno-samoobsługowych osób po URK (1, 2, 3, 4).

Słowa klucze: URK, stan funkcjonalny, stan kliniczny

....................................................

ANALIZA PRZYCZYN RWY KULSZOWEJ W BADANIACH WŁASNYCH
Aleksandra Sierota, Zdzisława Wrzosek

Streszczenie
Wstęp. Celem pracy jest analiza przyczyn wywołujących ból w kończynie dolnej w postaci rwy kulszowej, która jest charakterystycznym objawem zespołów bólowych odcinka lędźwiowo-krzyżowego kręgosłupa.
Materiał i metody. Badaniami objęto 100 chorych leczonych w uzdrowisku Cieplice z objawami rwy kulszowej. Wśród nich było 39 kobiet oraz 61 mężczyzn. Wiek chorych wahał się w przedziale od 31 lat do 74 lat, a średnia wieku wyniosła 50,4 lata. Na podstawie masy ciała oraz wzrostu dla każdego pacjenta wyliczono wskaźnik masy ciała BMI (Body Mass Index), którego średnia wartość wyniosła 27,2. Dodatkowo w badanej grupie zwrócono uwagę na rodzaj wykonywanej pracy oraz na czynnik, z jakim pacjenci wiązali pojawienie się dolegliwości bólowych. W badaniu wykorzystano: test Lasequ'a, Patricka, Bonneta, objaw wyprzedzania oraz objaw Derbolowskiego.
Wyniki. Na podstawie przeprowadzonych badań można twierdzić, że najczęstszą przyczyną rwy kulszowej jest zespól korzeniowy wywołany protruzją jądra miażdżystego po stronie lewej (37%) oraz zespół rzekomokorzeniowy po stronie prawej (21%), natomiast najrzadszą przyczynę stanowi zespół mięśnia gruszkowatego po stronie prawej (9%) występujący głównie u kobiet.
Wnioski. Rwa kulszowa jest wynikiem następujących przyczyn: zespół korzeniowy wywołany protruzją jądra miażdżystego, zespół rzekomokorzeniowy, zablokowanie stawu krzyżowo-biodrowego, zespół mięśnia gruszkowatego.

Słowa kluczowe: rwa kulszowa, test: Laseque'a, Patricka, Bonneta, objaw wyprzedzania, Derbolowskiego

.................................................................................

MAGNETOLASEROTERAPIA WSPOMAGAJĄCA LECZENIE PÓŁPAŚCA. OPIS PRZYPADKU
Jarosław Pasek, Tomasz Pasek, Aleksander Sieroń

Streszczenie
Celem pracy było przedstawienie praktycznego zastosowania najnowszej metody medycyny fizykalnej - magnetolaseroterapii - wspomagającej podstawowe leczenie farmakologiczne półpaśca. Leczenie tej choroby wymaga wiele cierpliwości oraz wytrwałości zarówno od pacjenta, jak i leczącego. Zdaniem autorów metoda ta powinna zostać wdrażana i stać się standardem w postępowaniu, gdyż terapia ta charakteryzuje się działaniem przeciwbólowym przeciwzapalnym znacznie przyspieszającym gojenie i leczenie tego schorzenia.

Słowa kluczowe: magnetolaseroterapia, medycyna fizykalna, półpasiec, rehabilitacja

........................................................................

PROBLEMY W POSTĘPOWANIU FIZYKALNO-USPRAWNIAJACYM U CHOREGO Z CIĘŻKIM POWIKŁANIEM STOMATOLOGICZNYM
Józef Mróz, Włodzisław Kuliński, Odgerel Tseyen-Oidov, Wojciech Haładyna, Paweł Leśniewski

Streszczenie
Brak systematycznego leczenia próchnicy ,czy schorzeń przyzębia może powodować rozwój zakażenia, które może doprowadzić do rozwoju powikłań miejscowych pod postacią ropni śródkostnych, podokostnych i ropowicy przestrzeni okołoszczękowych twarzy i szyi oraz powikłań ogólnych.
Mężczyzna l.31 dotychczas zdrowy, przyjęty do szpitala z ropowicą szyi i ropnym zapaleniem śródpiersia jako powikłanie ropnia zębopochodnego.
Operowany w trybie pilnym - nacięcie odbarczajace powłok szyi i założenie drenażu płuczącego. Stan chorego pogorszył się zaintubowany, przeniesiony do KOJOM.W leczeniu stosowano antybiotykoterapię szeroko-widmową, poszukiwano ognisk zakazenia. Usunięto trzy ogniska zębopochodne infekcji. W toku dalszego pobytu stan chorego nadal bardzo ciężki, dwukrotnie wykonano rewizje rany szyi i sródpiersia. W 24 dobie hospitalizacji założono choremu drenaż jam opłucnowych. Przez cały czas chory był leczony; antybiotyki wg posiewów, płyny iv , mukolityki, aminophylina iv. W 55 dniu hospitalizacji chorego ekstubowano i od tej pory pozostawał na własnym oddechu. W 66 dniu hospitalizacji z powodu niedowładu z nieczynności kończyn dolnych został skierowany do Kliniki Rehabilitacji gdzie rozpoczęto leczenie fizykalno-usprawniające dwa razy dziennie.W 7 dobie pobytu; nagłe pogorszenie stanu chorego,w rtg - stwierdzono prężną odmę opłucnową prawostronną z częściowym zapadnięciem płuca prawego. Przeniesiony celem leczenia chirurgicznego - torakoskopia prawostronna oraz drenaż ssący prawej jamy opłucnowej do czasu roprężenia płuca. Celem kontynuacji rozpoczetego leczenia fizykalno -usprawniajacego ponownie przeniesiony do Kliniki Rehabilitacji. Wdrożono stopniowo dozowane pod kontrolą ciśnienia krwi i tetna, postępowanie fizykalno-usprawniające dwa do czterech razy dziennie. W wyniku prowadzonego leczenia ogólny stan chorego i siła mięśniowa kończyn dolnych stopniowo ulegały poprawie, chory dobrze znosił wzrastające obciążenia treningowe. W 113 dniu od przyjęcia do szpitala został wypisany do domu - chód samodzielny, siła mięśniowa kk dolnych nieco obniżona .

Słowa kluczowe: zakazenie zebopochodne, powikłania, leczenie

...........................................................................

WPŁYW SONOTERAPII SKOJARZONEJ Z DIKLOFENAKIEM NA RUCHOMOŚĆ ODCINKA LĘDŹWIOWO-KRZYŻOWEGO KRĘGOSŁUPA
Paweł Zalewski, Małgorzata Łukowicz, Katarzyna Buszko, Katarzyna Piecyk

Streszczenie
Wstęp: Przewlekłe dolegliwości bólowe odcinak L-S kręgosłupa często współistnieją
z segmentalnymi oraz odcinkowymi zaburzeniami ruchomości tej okolicy. Zespół przewlekłych zaburzeń czynnościowych dolnego odcinka kręgosłupa stanowi zarówno problem diagnostyczny
i terapeutyczny. Prawidłowe skojarzenie metod fizykalnych z odpowiednio dobraną farmakoterapią często przynosi powodzenie w leczeniu. Przedmiotem tej pracy jest przedstawienie zastosowania sonoterapii skojarzonej z przezskórnym podaniem diklofenaku, jako skutecznej metody leczenia zespołu zaburzeń czynnościowych odcinka L-S kręgosłupa.
Materiał i metoda: Materiał badawczy podzielono na dwie grupy - grupę eksperymentalną składająca się z 31 osób oraz grupę kontrolną składającą się z 20 osób. Zakres wieku osób
w grupie badawczej wynosił 18-65 lat (średnia wieku - 36,6 lat), grupy kontrolnej 22-58 lat (średnia wieku 39,8 lat). W grupie badawczej wykonywano serię zabiegów sonoterapii skojarzonych
z diklofenakiem. Zabiegi sonoterapii dawkowano w zakresie gęstości mocy od 0,3 W/cm2 do 1,2 W/cm2, którą zwiększano o 0,1 W/cm2 od pierwszego dnia terapii. Przed każdym zabiegiem sonoterapii pacjentom aplikowano przezskórnie 5 mg diklofenaku w postaci żelu, zastosowano preparat Dicloziaja, obustronnie na odcinek L1-S1. Zabieg sonoterapii wykonywano po całkowitym wchłonięciu się preparatu. W grupie kontrolnej wykonywano tylko zabiegi sonoterapii według jednakowej metodyki jak w grupie badawczej. Pierwszego i ostatniego dnia serii zabiegowej pacjentom wykonywano szereg testów oceniających stopień i charakter dolegliwości bólowych oraz oceniano odcinkową i globalną ruchomość kręgosłupa.
Wyniki: Zastosowanie sonoterapii skojarzonej z diklofenakiem stanowi skuteczną metodę leczenia dolegliwości bólowych odcinka L-S kręgosłupa. Zastosowanie sonoterapii skojarzonej
z diklofenakiem istotnie wpływa na normalizację napięcia mięśniowego i zwiększenie siły mięśni prostowników w stosunku do izolowanej sonoterapii.

Słowa kluczowe: medycyna fizykalna, sonoterapia, diklofenak, ograniczenia ruchomości

............................................................

ZMIENNOŚĆ WYBRANYCH CECH MOTORYCZNYCH CZŁOWIEKA W ZALEŻNOŚCI OD TEMPERATUR KRIOGENICZNYCH (-130°C I -160°C)
Joanna Łuczak, Joanna Michalik

Streszczenie
Wstęp: Celem badania było porównanie efektów działania dwóch różnych temperatur (-130°C i -160°C) na wybrane cechy motoryczne człowieka - gibkość i równowagę.
Materiał i metody: Grupa badana składała się ze 150 mężczyzn, członków jednostek specjalnych - komandosów (wiek 25-35 lat, średnio 29,8+/-3,21). Dokonano losowego podziału na 3 grupy: testową I (krioterapia ogólnoustrojowa w temperaturze -130?C), testową II (-160?C) oraz grupę kontrolną (bez zabiegów krioterapeutycznych). Grupy testowe otrzymały serię 10 zabiegów, po 2 minuty każdy. Wszyscy badani ćwiczyli 20 minut na ergometrze stacjonarnym (80-100W, 1W/kg masy ciała). Oceniono gibkość i równowagę przed i po zakończeniu badania.Na wizualnej skali analogowej (VAS) ceniono satysfakcję osób poddanych krioterapii.
Wyniki: Parametry średnie gibkości w grupie I wynosi3y 17,04 cm; końcowe 20,98cm (p<0,0001), w grupie II 17,9cm i 21,33 cm (p<0,0001), a w grupie kontrolnej 15,92cm i 16,26 cm (0,07). Poprawa parametrów gibkości była podobna w obu stosowanych temperaturach (pIvsII=0,48). W grupie I stwierdzono poprawę wyników równowagi średnio o 0,5 sekundy (p<0,001), a w grupie II o 0,57 sekundy (p<0,0001). Poprawa pomiarów równowagi równie? by3a podobna w obu grupach (pIvsII=0,86). Średnia ocen satysfakcji mierzona po serii zabiegów była niższa w grupie I niż II, wynosiła odpowiednio 5,0 i 5,8 (pIvsII<0,01).
Wnioski: 1. Niezależnie od stosowanej temperatury kriogenicznej (-130°C lub -160°C), po serii 10 krioaplikacji następuje istotna poprawa gibkości i równowagi. 2. Zabiegi w temperaturze -160°C nie spowodowa3y największej poprawy badanych parametrów. 3. Wyniki oceny satysfakcji pozwalają sądzić, że zastosowanie krioterapii pozytywnie wpływa na nastrój.

Słowa kluczowe: krioterapia, krioterapia ogólnoustrojowa, kriokomora, cechy motoryczne czlowieka, gibkość, równowaga

.............................................

OCENA RYZYKA ZDROWOTNEGO ZWIĄZANEGO Z NARAŻENIEM NA POTENCJALNIE TOKSYCZNE SKŁADNIKI MINERALNE WÓD LECZNICZYCH
Michał Drobnik, Teresa Latour, Danuta Sziwa

Streszczenie
Przeanalizowano skład chemiczny 136 wód leczniczych z terenu 23 uzdrowisk pod względem obecności w nich niepożądanych, naturalnego pochodzenia składników mineralnych, występujących w stężeniach uznanych za szkodliwe dla zdrowia. Stwierdzono występowanie w tych wodach pierwiastków potencjalnie toksycznych: boru, baru, arsenu i glinu.
Biorąc pod uwagę czas trwania i drogi narażenia w powiązaniu ze sposobem wykorzystywania tych wód do zabiegów uzdrowiskowych na podstawie wielkości ilorazu narażenia HQ wstępnie oszacowano ryzyko zdrowotne.
Przy określonych parametrach charakteryzujących zabiegi uzdrowiskowe z użyciem tych wód stwierdzono, że inhalacje i kąpiele są bezpieczne. Istnieje ryzyko wystąpienia negatywnych skutków zdrowotnych w wyniku stosowania do standardowych kuracji pitnych wód zawierających związki baru i boru a zwłaszcza arsenu.

Słowa kluczowe: uzdrowiska, wody lecznicze, składniki niepożądane, szacowanie narażenia