|
BALNEOLOGIA
POLSKA 2001 ZESZYT 1-2
STRESZCZENIA
1. "
Wpływ wód mineralnych, swoistych o różnym stopniu mineralizacji , stosowanych
w krenoterapii, na poziom elektrolitów oraz na równowagę kwasowo-zasadową
we krwi szczurów"
Autorzy: Michał Drobnik, Teresa Latour
Wnioski
A/ Wykonane badania wód wodorowęglanowo- sodowych, w tym również swoistych
naturalnie nasyconych dwutlenkiem węgla, wykazały, że kierunek i intensywność
ich oddziaływania są bardzo zróżnicowane.
B/ Badane wody powodowały przede wszystkim istotne zmiany wartości składników
biorących udział w procesach oddechowych oraz komponentów metabolicznych
równowagi kwasowo-zasadowej krwi szczurów. Świadczy to o możliwości
wystąpienia zaburzeń tej równowagi w wyniki długotrwałego stosowania
tych wód.
C/ Po 24-dniowym stosowaniu badanych wód stwierdzono, że niektóre z
nich wpływają statystycznie znamiennie i przy tym różnie na poziom podstawowych
elektrolitów w surowicy krwi, zwłaszcza potasu, magnezu i wapnia. Stężenie
elektrolitów w surowicy krwi nie jest proporcjonalne do ich stężenia
w wodzie.
D/ Nie można wyłącznie na podstawie składu chemicznego wody mineralnej
leczniczej jest przez podobieństwo między różnymi wodami wnioskować
o terapeutycznym zastosowaniu wody bez uprzedniego przeprowadzenia badań
farmakologicznych i klinicznych.
Streszczenie.
Na podstawie
przeprowadzonych badań doświadczalnych wykazano, że lecznicze wody mineralne
ze źródeł " Pitoniakówka" "B-4", " 16-Wiesława",
"Zdzisław" i
" Marysieńka " stosowane u szczurów przez okres 24 dni dożołądkowo
w określonej dawce dziennej powodowały statystycznie znamienne i różne
przy tym zmiany poziomu badanych elektrolitów , zwłaszcza potasu, wapnia
i magnezu. W zakresie parametrów równowagi kwasowo- zasadowej krwi obserwowano
zmiany świadczące o możliwości wystąpienia kwasicy bądź zasadownicy
oddechowej lub metabolicznej o różnym charakterze.
2. "Badanie biodostępności składników mineralnych i organicznych
borowin przy użyciu membran ( błon) dializacyjnych"
Autorzy:
Teresa Latour, Danuta Sziwa, Krystyna Czajka
Streszczenie
Efekty
biochemiczne uzyskiwane pod wpływem zabiegów borowinowych , zwłaszcza
z użyciem masy borowinowej o temperaturze pokojowej lub izotermicznej
w stosunku do temperatury ciała, wskazują, że są one w dużej mierze
związane z wpływem składników chemicznych borowiny. Mogą one oddziaływać
na powierzchni skóry lub w pewnym stopniu i w odpowiednich warunkach
mogą przenikać przez skórę, a następnie do głębszych warstw i przyległych
tkanek. Wykonano badania biodostępności związków humusowych i mineralnych
z borowin i preparatów torfowych, stosując błony dializacyjne. W dializatach
oznaczano zmiany odczynu, przewodnictwa elektrolitycznego i zawartość
wymienionych substancji humusowych. Wykonywano również badania in vitro
dializatów na układ odpornościowy, posługując się testem cytotoksycznym
z hydrokortizonem według metody Trainin N., Leva Y i Varde R. stwierdzono,
że dializaty zwiększały istotnie przeżywalność mysich tymocytów w 18-20
godzinnych hodowlach z hydrokortizonem. Świadczyło o działaniu ochronnym
składników dializatu w stosunku do tymolitycznego wpływu hydrokortizonu.
Działanie ochronne (zwiększające odporność) wzrasta wraz ze wzrostem
stężenia rozpuszczonych w dializacie związków humusowych.
3. " Pole elektroencefalograficzne Beta i Theta z zespołem Downa
po megnetostymulacji wolnozmiennymi polami magnetycznymi"
Autorzy:
Maria Pecyna, Ludwika Sadowska
Streszczenie.
W pracy
przedstawiono wyniki oddziaływania pól magnetycznych na wartości amplitud
fal beta i theta rejestrowanych w trybie on line za pomocą podsystemu
Cap Scan EEG/EMG systemu Biofeedback z odprowadzeń F3-C3 i F4-C4 u dzieci
z zespołem Downa objętych wczesną (grupa A) i późna (grupa B) kompleksową
rehabilitacją według " Wrocławskiego modelu usprawniania "
Badania wykonano u 28 dzieci w Pracowni Psychofizjologii Akademii Pedagogiki
Specjalnej im Marii Grzegorzewskiej w Warszawie. Na podstawie dokonanych
analiz statystycznych stwierdzono, że pola magnetyczne modyfikują rejestrowane
fale beta i theta w kierunku właściwym dla fizjologicznego obrazu charakteryzującego
koncentrację uwagi. Oznacza to, że gdy wzrastają wartości amplitudy
fal beta, to automatycznie maleją wartości amplitudy fal theta. Tak
więc metodą magnetostymulacji można nie tylko korzystnie wpłynąć na
stopień koncentracji uwagi, lecz także u dzieci z zespołem Downa skutecznie
poprawić opóźniony rozwój tej koncentracji.
4. "
Oddziaływanie wody mineralnej - borowej na niektóre wskaźniki przemiany
materii u zwierząt doświadczalnych"
Autorzy:
Maria Drobnik, Teresa Latour
Streszczenie.
Na podstawie przeprowadzonych badań doświadczalnych wykazano, że woda
borowa z ujęcia "B-4" w Szczawnicy, stosowana doustnie ''ad
libitum'' przez 30 dni, powodowała statystycznie znamienne podniesienie
poziomu potasu, wapnia i frakcji HDL cholesterolu oraz statystyczne
zmniejszenie stężenia sodu i magnezu w surowicy krwi szczurów. Obserwowano
zmiany świadczące o wystąpieniu nie wyrównanej kwasicy metabolicznej.
Nie stwierdzono istotnego wpływu badanej wody na parametry gospodarki
białkowej, węglowodanowej oraz morfologii.
5. Aktualny rozwój krenoterapii w schorzeniach metabolicznych we
francuskich stacjach uzdrowiskowych.
Michel
Boulange
Streszczenie.
Francuskie stacje balneologiczne dostosowane do łącznego leczenia chorób
metabolicznych oraz chorób układu pokarmowego i układu moczowego, przeżywając
od dziesiątków lat regresję w swojej działalności. Pozostają jednak
nadal aktywne dzięki stosowaniu leczenia wodami, przyjmowaniu sportowców,
a także dzięki odpowiednim połączeniom komunikacyjnym, jak również przemysłowej
produkcji wód butelkowanych. Schorzenia układu moczowego to przede wszystkim
choroby układu ekskrecyjnego w przebiegu kamicy i po litotrypsji. W
zakresie układu pokarmowego wskazania są ograniczone do dyspepsji i
czynnościowych zaburzeń jelitowych. Jeśli chodzi o choroby czysto metaboliczne
(cukrzyca, hyperlipidemia, nadwaga i otyłość) to wymagają one specjalistycznego
leczenia połączonego z edukacją pacjenta, zajmująca równorzędne miejsce
z leczeniem balneologicznym.
6. Wpływ
pola elektromagnetycznego na układ odpornościowy.
Ewa Folnarczyk-Wachowska,
Jan Czernicki, Adam Miecznik, Krzysztof Zeman
Streszczenie
W artykule
omówiono wyniki obserwacji i doświadczeń nad wpływem pola elektromagnetycznego
wysokiej lub niskiej częstotliwości na układ odpornościowy. Pole elektromagnetyczne
może działać na komórki immunokompetentne, wpływając na mechanizmy przekazywania
sygnału w komórce. Przedstawiono także potencjalne aplikacje terapeutyczne
zastosowania magnetoterapii w schorzeniach przebiegających z dysfunkcją
układu odpornościowego.
7. Ocena
przydatności krioterapii u chorych na bóle krzyża związane z dyskopatią
i zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa.
Tadeusz
Syczyński, Robert Gasik, Izabela Krzemińska-Dąbrowska, Bohdan Pyskło.
Streszczenie
Przeprowadzono badania 163 chorych na dyskopatie lędźwiowego odcinka
kręgosłupa, podzielonych losowo na 2 podgrupy.61 chorych (grupa kontrolna)
leczono według następującego schematu:
1. Ułożenie chorego w łóżku w obciążającej kręgosłup
2. stosowanie wyciągów kręgosłupa w liczbie 15
3. wykonywanie ćwiczeń w odciążeniu
4. stosowanie zespołowej gimnastyki leczniczej opracowanej dla chorych
z dyskopatią.
102 chorych leczono również według tego samego schematu, dołączając
krioterapię ogólną i miejscową w liczbie 15 zabiegów. Dołączenie krioterapii
poprawiło wyniki leczenia chorych z bólami korzeniowymi oraz ograniczeniem
zakresu ruchów kręgosłupa, natomiast w całej grupie leczonej krioterapią
w porównaniu z grupą kontrolną wyniki leczenia nie różniły się znamiennie
statystycznie.
8. The
effects of aquatic exerciste on paro and the functional parameters of
the postmenopausal osteopenic and osteoporotic subjects.
Wpływ ćwiczeń w wodzie na ból i parametry funkcjonalenj aktywności u
osób z pomenopauzalną osteopenią i osteoporozą.
A.Ay, M.
Yurtkuran
Streszczenie.
Osteoporoza u kobiet w wieku pomenopauzalnym, prowadzących siedzący
tryb życia, jest ważnym problemem zdrowotnym, a czynniki związane z
utrata masy kostnej oraz klinicznymi tego konsekwencjami są intensywnie
badane. Sugeruje się, że umiarkowany wzrost fizycznej aktywności u osób
z pomenopauzalną osteoporozą zwiększa zawartość składników mineralnych
kości, zapobiega bólowi oraz pojawieniu się zaburzeń w normalnej aktywności
fizycznej. Celem tego kontrolowanego badania była ocena wpływu ćwiczeń
w wodzie na ból i funkcjonalne parametry u osób z osteoporozą, prowadzących
siedzący tryb życia. 36 kobiet w
wieku 49-65 lat (średnia 54,8) z pomenopauzalna osteopenią i osteoporozą
( kryteria klasyfikacji według WHO) przyjęto do Ataturk balneotherapy
and Rehabilitation Center (ARMKK). Poziom aktywności oceniono według
skali Sinaki, natomiast gęstość kości piętowej - przy użyciu Quantitative
Ultrasonometer (QUS). Badaną grupę obserwowano przez 6 miesięcy - 18
osób , które poddano ćwiczeniom w wodzie, oraz 18 osób, które stanowiły
grupę kontrolną. Grupa wykonywała ćwiczenia zgodnie ze skalą tolerancji
wysiłku Boarda w zakresie 10-13 przez 40 minut dziennie (3 razy w tygodniu).
Oceniono następujące parametry: dolegliwości bólowe w ciągu dnia i nocy
(VAS), algometryczne pomiary bolesności uciskowej wyrostków kolczystych
kręgów (PST) i około kręgosłupowych mięśni grzbietu (PVT). Dokonywano
także oceny całościowej i funkcjonalnej pacjenta. Grupy na początku
badania ujednolicono pod względem wieku, długości okresu pomenopauzalnego,
wskaźnika BUAT (QUS), stopnia bólu (VAS algezymetria) oraz stopnia zaburzeń
funkcjonalności. Wszystkie badane wskaźniki bólu i zaburzeń funkcjonalności
w grupie poddanej ćwiczeniom wykazały znaczącą poprawę, podczas gdy
w grupie kontrolnej zmian nie obserwowano. Podsumowując, należy stwierdzić
, że ćwiczenia w wodzie mogą służyć jako element uzupełniający leczenie
osób z pomenopauzalną osteoporozą.
9. Prewencja
cukrzycy typu 2 w modelu terapii uzdrowiskowej.
Irena Ponikowska,
Jacek Chojnowski, Iwona Szczawińska, Konrad Włodarczyk, Khaui Vu.
Streszczenie.
Celem pracy było opracowanie programów prewencji pierwotnej i wtórnej
dla chorych na cukrzycę typu 2 w modelu uzdrowiskowym oraz wdrożenie
ich do praktyki. Lecznictwo uzdrowiskowe dysponuje korzystnymi warunkami
do prowadzenia profilaktyki i leczenia chorych na cukrzycę oraz pełnej
realizacji programów edukacji zdrowotnej. Ustalono, że w kraju jest
obecnie pięć uzdrowisk przygotowanych do prowadzenia prewencji pierwotnej
oraz cztery do prowadzenia prewencji wtórnej cukrzycy. Najpierw w tych
uzdrowiskach powinien być wdrożony prawidłowo skonstruowany program
prewencji pierwotnej i wtórnej cukrzycy. Temu celowi miało służyć niniejsze
opracowanie. Program prewencji cukrzycy typu 2 w modelu uzdrowiskowym
obejmuje: leczenie dietetyczne, leczenie treningiem fizycznym , balneofizykoterapię,
farmakoterapię oraz edukacje zdrowotną. Poszczególne elementy programu
prewencji cukrzycy zostały omówione w artykule. Opracowany przez nas
program prewencji cukrzycy wdrożono do praktyki oraz podjęto działania
zmierzające do jego oceny, biorąc pod uwagę parametry kliniczne i biochemiczne.
W ciągu 24- dniowego realizowania programu prewencji pierwotnej u chorych
na cukrzycę uzyskano przeciętnie od 5,0 do 9,2 kg utraty ciała u otyłych
różnego stopnia, co stanowiło od 6 do 15 % masy wyjściowej . Program
ten okazał się tym skuteczniejszy, że straty masy ciała następowały
jedynie kosztem masy tłuszczowej , natomiast masa mięśniowa pozostała
całkowicie zachowana. W wyniku zastosowanego leczenia według ustalonego
programu uzyskano istotnie statystycznie zmniejszenie metabolicznych
czynników ryzyka cukrzycy i miażdżycy: cholesterolu całkowitego, LDL
cholesterolu, trójglicerydów we krwi, glikemii oraz stężenie fibrynogenu
we krwi. Zastosowane metody balneologiczne, wchodzące w skład programu
prewencyjnego, pozwoliły na poprawę ukrwienia kończyn dolnych ( prewencja
wtórna) oraz na dobre wyrównanie cukrzycy. Na podstawie własnego wieloletniego
doświadczenia oraz uzyskanych w tej pracy wyników stwierdzono, że prewencja
pierwotna i wtórna cukrzycy typu 2 powinna być w szerokim zakresie realizowana
w warunkach uzdrowiskowych. Program prewencji pozwala na uzyskanie dobrych
wyników, co zostało sprawdzone własnymi badaniami. Dlatego powinien
być jak najszybciej wprowadzony do praktyki uzdrowiskowej. Na realizację
programów prewencyjnych, w tym i tych, które są realizowane w uzdrowiskach,
należy przeznaczać więcej niż dotychczas środków finansowych.
10.
Zespoły przeciążeniowe - problem diagnostyczny i kliniczny, doświadczenia
własne.
A. Raczkiewicz, W. Haładyna, M. Sadowska, W Kuliński
Streszczenie.
Zespoły
przeciążeniowe układu ruchu zaburzeń, w przypadku których- na skutek
działania czynników mechanicznych - dochodzi do zachwiania równowagi
miedzy tkankowymi procesami zużycia i regeneracji co prowadzi do upośledzenia
funkcji zajętej tkanki. Poddano analizie 674 przypadki chorych z zespołami
przeciążeniowymi (8,2 % ogółu pacjentów) leczonych w Pracowni Fizykoterapii
i Rehabilitacji Polikliniki CSK WAM. Przedstawiono etiopatogenezę zespołów
przeciążeniowych. Diagnostykę prowadzono na podstawie wywiadów i badań
przedmiotowych. W leczeniu stosowano kinezyterapię i zabiegi fizykalne
(najczęściej : jontoforezy i fonoforezy leków przeciwbólowych, prądy
niskiej częstotliwości i krioterapię). Poprawę uzyskano u 97 % chorych
(u 77 % częściową, u 20 % całkowitą). Ponadto zalecenia dotyczące sposobu
racjonalnego zastosowania postępowania fizykalno - usprawniającego w
tym schorzeniu.
11.
Etiopatogeneza bólowych zespołów kręgosłupa lędźwiowo- krzyżowego.
A.Żytkowski
Streszczenie
Zespoły bólowe odkręgosłupowe to lawinowo narastająca epidemia współczesnych
czasów. Mimo ciągłego rozwoju wiedzy medycznej postęp w rozpoznawaniu
ich przyczyn jest wciąż niezadawalający. Zaprezentowano przegląd różnych
etiologii. Podkreślono dominującą rolę obciążeń cywilizacyjnych a zwłaszcza
przymusowych pozycji siedzących w wywoływaniu zmian patologicznych kręgosłupa.
Skoncentrowano się na etiopatiogenezie choroby krążka międzykręgowego.
Zaprezentowano ją w kontekście czynników biomechanicznych od etapu pierwotnych
zmian w jądrze miażdżystym do fazy zaawansowanych odczynów wytwórczych
adaptacyjno - kompensacyjnych w rozwiniętej spondylozie.
12.
Ryzyko wystąpienia stresu ciepła w wybranych uzdrowiskach Polskich.
B Krawczyk
Streszczenie
Biorąc za podstawę wskaźnik stresu cieplnego (HSI) zbadano ryzyko wystąpienia
stresu ciepła o różnej intensywności na przykładzie kilku uzdrowisk
polskich leżących na obszarach o różnych warunkach fizycznogeograficznych.
Są to : Ustka i Kamień Pomorski ( Uzdrowiska nadmorskie). Inowrocław
i Nałęczów (nizinne) oraz Iwonicz i Muszyna (podgórskie). Stwierdzono
znaczne zróżnicowanie czasowe i przestrzenne wartości wskaźnika HSI
(tab 1). Częstość pojawiania się silnego i bardzo silnego stresu ciepła
stanowi od 17 do 27 % przypadków, natomiast możliwość przegrzania ustroju
człowieka (2-4% dni w każdym z miesięcy półrocza ciepłego). Te niebezpieczne
dla człowieka warunki biotermiczne pojawiają się najczęściej w sierpniu
i lipcu (ryc).
13.
Umieralność i wypadkowość drogowa w różnych typach sytuacji synoptycznej.
M. Kuchcik
Streszczenie
W pracy przedstawiono wyniki analiz umieralności i wypadkowości drogowej
w zależności od warunków pogodowych, które potwierdziły , że inne warunki
meteorologiczne odpowiedzialne są za wzrost liczby wypadków drogowych,
inne za zwiększenie liczby zgonów. Większa wypadkowość występuje w dniach
cechujących się dużymi zmianami elementów meteorologicznych(zwłaszcza
ciśnienia atmosferycznego) oraz zmniejszeniem dopływu promieniowania
atmosferycznego, w czasie których wydłuża się czas reakcji prostej.
Wzrost umieralności notowany jest zazwyczaj w skrajnie gorącym lub zimnym
powietrzu, które znacznie obciąża prace układu termoregulacyjnego.
14. Biometeorologiczne pory roku na tle zmieniających się warunków
klimatycznych.
Ż. Papiernik
Streszczenie
Celem opracowania jest prezentacja sezonowej zmienności warunków klimatu
odczuwalnego oraz ocena wielkości zmian klimatu odczuwalnego, która
nastąpiła w skutek zmian klimatycznych w II połowie XX wieku Analizowano
dobowe wartości elementów meteorologicznych zarejestrowanych na stacji
meteorologicznej Łódź-Lublinek w dwóch dziesięcioleciach :1959-68 oraz
1988-98.Uznano, że wybrane dekady pozwalają na wykrycie znaczących tendencji
zmian klimatycznych, ponieważ dzieli je nie tylko 30- letni odstęp,
lecz także usytuowanie w odmiennych epokach cyrkulacyjnych - dekada
pierwsza to osłabiona cyrkulacja strefowa i rozwój południkowych form
cyrkulacji, dekada druga natomiast to znaczne nasilenie zachodniego
przenoszenia mas powietrznych. Można oczekiwać , że dwa tak różne okresy
wskażą dość wyraźnie zakres zmienności współczesnego klimatu. Wykazano
m.in. że w dekadzie 1989-98 nastąpił przyrost usłonecznienia i promieniowania
słonecznego, ocieplenie zimowe i letnie, pewien wzrost zawartości pary
wodnej w powietrzu oraz wzrost wartości ciśnienia atmosferycznego, a
także zmniejszenie się prędkości wiatru, liczby dni z pokrywą śnieżną,
rocznej sumy opadów oraz udziału opadów letnich w sumie rocznej. Szczegółowej
analizie poddano sezonowy przebieg wskaźników bioklimatycznych. Zanotowano
wiele różnic między dekadami. Obliczono standaryzowane wartości czterech
wskaźników stresu: wskaźnika zimna (według wielkości ochładzania wiatrem
WCI<930), wskaźnika ciepła (według temperatury ekwiwalentnej Te <44),
wskaźnika niedoboru światła (według usłonecznienia S>4) oraz wskaźnika
meteorotropowego ( według wielkości międzydobowych zmian ciśnienia atmosferycznego).
Wykorzystując średnie 10- dniowe wartości wymienionych wskaźników oraz
procedurę Warda, zestawiono dekady najbardziej podobne ze względu na
nasilenie stresu biometeorologicznego. Grupy tych dekad, w sekwencjach
określonych przez kalendarz ,wyznaczały trwanie sezonów biometeorologicznych.
Sezony te różnią się stopniem stresu wywoływanego oddziaływaniem poszczególnych
składników środowiska atmosferycznego. W dekadzie 1959-68 wyróżniono
pięć sezonów, w dekadzie zaś 1989-98- sześć. Wyraźnie obniżyły się oceny
stresu klimatycznego w sezonach zimowych, w drugiej dekadzie także stwierdzono
mniejsze kontrasty w sezonowym przebiegu warunków klimatu odczuwalnego.
15. Zakład przyrodoleczniczy w Krakowie matecznym.
L. Rajchel
Streszczenie
W centrum
Krakowa znajduje się zakład przyrodoleczniczy, który do celów balneoterapeutycznych
wykorzystuje wody mineralne siarczanowo- siarczkowe udostępnione w trzech
otworach na Matecznym. Od 1970 r. na terenie zakładu istnieje rozlewnia
wody mineralnej "Krakowianka". Woda ta charakteryzuje się
bogactwem składników mineralnych , które są ważnym czynnikiem w profilaktyce
zdrowotnej.
W podręczniku
tym znajduje się:
- Sprawozdanie z wyjazdu do uzdrowisk francuskich w dniach 4-10 maja
2001
- Wspomnienie w setną rocznicę urodzin -dr med. Irena Konarska (1901-1985)
- Wspomnienia pośmiertne - Tadeusz Mika (1928-2000)
- Informacje o egzaminach
- Recenzja książki :" Wolnozmienne pola magnetyczne w badaniach
psychofizjologicznych" autor prof. Maria Bogumiła Pecyna
|
